Xây dựng gia đình trước yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế

Gia đình là một nhân tố tích cực thúc đẩy sự phát triển của xã hội thông qua việc tái sản xuất ra con người và sức lao động, nuôi dưỡng và chăm sóc các thành viên; là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, chống lại tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc muốn tồn tại và phát triển đều phải biết chăm sóc và bảo vệ gia đình.

Từ cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến nay, gia đình Việt Nam đã có nhiều thay đổi. Đặc biệt, công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta lãnh đạo hơn 30 năm qua đã thu được nhiều thành tựu lớn về phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho mỗi gia đình. Qua quá trình phát triển kinh tế -xã hội trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực và thế giới đang làm biến đổi cấu trúc và tác động đến các chức năng của gia đình Việt Nam. Thách thức lớn nhất đối với gia đình Việt Nam hiện nay là những giá trị gia phong truyền thống tốt đẹp bị mai một. Xu hướng rõ nét nhất là gia đình ở cả khu vực thành thị và nông thôn đang thay đổi mô hình từ "tam đại, tứ đại đồng đường" sang mô hình gia đình hạt nhân. Điều này dẫn tới thực trạng là giảm thiểu các giá trị truyền thống và tăng thêm trạng thái lỏng lẻo, thiếu gắn kết giữa các thành viên trong gia đình. "Cái tôi" cá nhân của thế hệ sau càng có chiều hướng "lên ngôi", nếu không được giáo dục, uốn nắn kịp thời, sẽ trở thành "cái tôi" ích kỷ, lệch lạc, thiếu thiết tha gắn bó với thế hệ cha anh, với cộng đồng và xã hội. Một số vấn đề tiêu cực của gia đình trong xã hội hiện đại đã tác động không tốt đến việc xây dựng, phát triển văn hóa, xã hội lành mạnh, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực gia đình có xu hướng gia tăng. Theo thống kê của Vụ Gia đình (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), tại Việt Nam, 5 năm trở lại đây (2011-2016), số vụ bạo lực gia đình được ghi nhận khoảng 20.000 vụ/năm và mức độ bạo lực ngày càng nghiêm trọng. Bên cạnh đó, tình trạng tảo hôn, phụ nữ lấy chồng nước ngoài qua môi giới bất hợp pháp, mua bán người... cũng đang tiềm ẩn nhiều nguy hại, tệ nạn xã hội tiếp tục xâm nhập vào gia đình và gần đây xảy ra nhiều vụ xâm hại trẻ em gây lo lắng, bức xúc trong dư luận.

Ngoài ra, sự phân hóa giàu nghèo đang gây tình trạng thiếu hụt văn hoá trong phát triển. Những thanh niên được sinh ra trong những gia đình khá giả, có quyền lực thường có tư tưởng "con ông cháu cha" coi thường luân lý, đạo đức xã hội, không chịu củng cố kiến thức. Còn những gia đình nghèo lại không đủ điều kiện để cho con ăn học, chính vì vậy nó gây nên tình trạng thiếu hụt văn hoá trong xã hội. Nếu không sớm phát hiện và nhận thức đầy đủ tác động tiêu cực của xu hướng này để sớm có giải pháp khắc phục thì xã hội không thể đạt được sự phát triển bền vững.

gd

Bữa cơm gia đình (Ảnh minh họa)

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vai trò của gia đình. Bác Hồ khẳng định: "Quan tâm đến gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là gia đình. Chính vì vậy, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội là phải chú ý hạt nhân cho tốt"(1) . Và để xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa cần có những gia đình mới và những con người mới. Đó là những gia đình thật sự văn hóa, có tôn ty trật tự. Khi quan niệm về đời sống mới ở mỗi gia đình, Bác nói: "Trong một nhà: Phải trên thuận, dưới hoà, bỏ thói mẹ chồng hành hạ nàng dâu, dì ghẻ ghét bỏ con chồng; ăn tiêu có kế hoạch, cưới hỏi, giỗ tết nên tiết kiệm, ăn ở sạch sẽ, thân mật và sẵn lòng giúp đỡ xóm giềng, gia đình hăng hái tham gia việc nước, ai ai cũng phải biết chữ". Bác kết luận: "Trong một nhà như thế thì nhất định phát đạt" (2). Tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình đã được Đảng và Nhà Nước kế thừa và quán triệt trong các Văn kiện của các kỳ Đại hội Đảng và nhiều văn bản luật pháp, chính sách như: Luật đất đai, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới, Luật phòng chống bạo lực gia đình; Luật người cao tuổi, Luật trẻ em... Đặc biệt, những năm qua Bộ Văn hóa, TT& DL đã tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành và triển khai nhiều văn bản, đề án về công tác gia đình như Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030...

Báo cáo chính trị của BCH T.Ư Đảng khóa XI tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng chĩ rõ, nội dung và phương hướng: "Xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh trong mỗi gia đình, góp phần giáo dục, rèn luyện con người về nhân cách, đạo đức, lối sống. Thực hiện chiến lược phát triển gia đình Việt Nam. Phát huy giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh" (3).

Để xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, thì cần chú trọng đến việc xây dựng đồng bộ môi trường văn hóa, trong đó chú trọng vai trò của gia đình, cộng đồng. Mỗi địa phương, cộng đồng, đơn vị phải là một môi trường văn hóa lành mạnh cho việc phát triển nhân cách con người, nhất là trong bối cảnh các tệ nạn xã hội đang hằng ngày tìm đủ cách để len lỏi vào từng gia đình. Chú trọng lồng ghép các chương trình, kế hoạch xây dựng văn hóa gia đình trong chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; Quan tâm giáo dục văn hóa ngay trong các hoạt động của đời sống gia đình. Hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hóa và con người Việt Nam, phát huy giá trị văn hóa tinh thần trong gia đình nhằm tạo môi trường và điều kiện thúc đẩy hoàn thiện nhân cách con người, nhất là trong môi trường đô thị hiện đại. Cần có nhiều nghiên cứu khoa học về gia đình để phục vụ cho việc triển khai thực hiện Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 có hiệu quả. Tăng cường mở rộng hợp tác đa phương và song phương với các quốc gia trong khu vực ASEAN và các nước trên thế giới để trao đổi kinh nhiệm và tranh thủ nguồn lực cho công tác gia đình.

Ngày hội Gia đình Việt Nam năm 2017 tập trung vào hai chủ đề: "Gia đình và bình đẳng giới"; "Thúc đẩy các phương pháp tham vấn trị liệu cho phụ nữ và trẻ em bị bạo lực giới". Mục đích của Ngày hội là để tiếp tục nâng cao nhận thức trong mỗi người về trách nhiệm của các thành viên trong gia đình trong việc xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc; thực hiện tốt chủ trương đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của nhà nước về công tác gia đình; giúp các gia đình có thêm kiến thức và kỹ năng sống, chủ động phòng chống sự xâm nhập của các tệ nạn xã hội vào gia đình; kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và những giá trị tiên tiến của xã hội phát triển về gia đình gắn liền với xây dựng văn hóa nông thôn mới và văn minh đô thị.

Nhà nghiên cứu Văn hóa-Lịch sử NGUYỄN VĂN THANH

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới

Phuninh.gov.vn
Trang vàng quảng bá Huyện Phú Ninh