Kỷ niệm 75 năm Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh 2-9 (1945-2020)

Lịch sử mãi gọi tên- Miếu Trắng-

Chiên Đàn, ngã ba An Lâu, rừng Khánh Thọ

Có những sự kiện lịch sử mà qua sự thử thách của thời gian là những ký ức khó quên, cũng có những sự kiện trở thành mốc son trong lịch sử của dân tộc. Cuộc đấu tranh tại Miếu Trắng- Chiên Đàn, ngã ba An Lâu và rừng Khánh Thọ là một sự kiện như thế- một thời kỳ đầy đau thương nhưng rất đỗi anh hùng.

Miếu Trắng- Chiên Đàn, nổi đau còn đó

Ngày 20/7/1954, Hiệp định Giơ-ne-vơ về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương được ký kết. Thực dân Pháp buộc phải công nhận độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Theo Hiệp định, nước Việt Nam tạm thời chia thành hai miền Nam- Bắc, lấy vĩ tuyến 17 (sông Bến Hải- Quảng Trị) làm giới tuyến quân sự tạm thời để hai bên tập kết lực lượng. Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, miền Nam tạm thời nằm dưới quyền kiểm soát của quân đội liên hiệp Pháp và đến ngày 20 tháng 7 năm 1956, dưới sự kiểm soát của cộng đồng quốc tế, nhân dân hai miền sẽ tổ chức tổng tuyển cử tự do để thống nhất nước nhà. Nhưng đế quốc Mỹ trắng trợn công khai phá hoại Hiệp định, không thực hiện những điều cam kết quốc tế, hất cẳng Pháp, nhảy vào miền Nam Việt Nam, đưa Ngô Đình Diệm về lập chính phủ bù nhìn, thực hiện âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ để tấn công miền Bắc, thôn tính ba nước Đông Dương.

Để thực hiện âm mưu nói trên, địch trắng trợn phá bỏ các điều khoản đã ký kết ở Hiệp định Giơ-ne-vơ. Tại huyện Tam Kỳ (Phú Ninh), chúng lập ra bộ máy ngụy quyền, đổi huyện Tam Kỳ thành quận Tam Kỳ do tên Phan Thiệp, Quốc dân Đảng làm Quận trưởng; xúc tiến việc thành lập chính quyền cấp xã; lùng sục, bắt bớ cán bộ cách mạng, vận động, lôi kéo nhân dân lập chính quyền... Trước âm mưu và thủ đoạn của địch, nhân dân ta quyết không chịu khuất phục, vẫn một lòng một dạ trung kiên theo Đảng, Bác Hồ; đã vận động binh lính cung cấp thông tin cho cách mạng. Không lôi kéo được quần chúng, địch ra mặt khiêu khích, đưa lính đi phá bỏ các khẩu hiệu viết trên bia có nội dung liên quan đến thi hành Hiệp định. Hành động ngang ngược của chúng là nguyên nhân dẫn đến các cuộc đấu tranh của nhân dân ta tại Miếu Trắng-Chiên Đàn và ngã ba An Lâu.

image001 copy copy copy copy copy copy copy copy

Ngày 18/7/2014, UBND tỉnh Quảng Nam ban hành Quyết định số 2226/QĐ-UBND công nhận sự kiện đấu tranh Ngã ba An lâu là Di tích lịch sử cấp tỉnh

Ngày 27 tháng 9 năm 1954, quân địch kéo vào khu vực Miếu Trắng- Chiên Đàn, đập phá các tấm bia ghi các điều khoản của Hiệp định Giơ-ne-vơ, xóa bỏ các khẩu hiệu hòa bình, hoà hợp dân tộc. Trước hành động phá hoại vô cùng trắng trợn của kẻ địch, chị Đống Thị Lam, hội viên thanh niên cứu quốc ra ngăn cản, giải thích, không cho bọn lính đập phá; đáp lại hành động của chị là những hành động dã man của quân địch, chúng bắn chị chết tại chỗ. Căm phẫn trước hành động ngang ngược của địch, anh Năm Tín, hội viên nông dân cứu quốc đã xông ra dùng rựa chém chết một tên lính. Ngay lập tức, anh Năm Tín bị bọn chúng bắn chết. Trước cái chết của chị Lam, anh Năm, nhân dân kéo đến rất đông phản đối hành động dã man của bọn chúng. Tình hình ngày càng diễn biến phức tạp, đồng chí Nguyễn Văn Uẩn được chi bộ Chiên Đàn cử ra trực tiếp đối mặt với chúng, dùng các điều khoản được ký kết tại Hiệp định để yêu cầu địch dừng ngay hành động bắn giết nhân dân. Nhưng với âm khiêu khích tạo cớ để đàn áp, chúng đã bắt đồng chí Nguyễn Văn Uẩn và một số người khác đánh đập dã man.

Trước hành động ngang ngược của địch, nhân dân các xã Tam An, Tam Phước và hàng trăm thanh niên, học sinh tay cầm gậy gộc, cuốc xẻng kéo xuống ngã ba Chiên Đàn đấu tranh phản đối hành động vi phạm Hiệp định Giơ-ne-vơ, vi phạm quyền tự do dân chủ, khủng bố nhân dân của quân địch; yêu cầu chúng phải thả tự do cho đồng chí Uẩn và các người bị bắt, xây dựng lại các tấm bia, viết lại các khẩu hiệu mà địch đã cố tình phá bỏ. Nhưng địch không chịu đáp ứng các yêu cầu, chúng điều quân ở Tam Kỳ và Tuần Dưỡng đến chi viện, giải vây. Và 18 giờ cùng ngày, địch đã xả súng đàn áp cuộc đấu tranh, làm chết tại chỗ 79 người và bị thương hơn 100 người.

Cuộc đấu tranh Miếu Trắng- Chiên Đàn chỉ diễn ra trong hai ngày, nhưng đã thể hiện tinh thần yêu nước, sự đấu tranh dũng cảm, quật cường của nhân dân nơi đây. Cuộc đấu tranh đã gây tiếng vang lớn, chấn động trong cả nước, Đài Tiếng nói Việt Nam đã đưa tin tố cáo vụ địch đã tàn sát nhân dân tại Chiên Đàn. Nhân dân hai miền Nam- Bắc đã tổ chức nhiều cuộc mit-ting phản đối hành động dã man, phá hoại Hiệp địch của địch.

Ngã ba An Lâu, rừng Khánh Thọ- ghi dấu tội ác của địch

Sau khi tàn sát đẫm máu cuộc đấu tranh của nhân dân tại Miếu Trắng- Chiên Đàn; địch ngày càng bộc lộ bản chất hiếu chiến, hung tàn của mình. Cuối tháng 9 năm 1954, địch cho quân từ Tam Kỳ lên ngã ba An Lâu, xã Tam Lãnh đập phá tấm bia ghi điều 14c của Hiệp định Giơ-ne-vơ. Trước hành động của địch, trên 400 người dân ở các thôn An Lâu, Trung Đàn, Bồng Miêu, Phước Lợi... tập trung về ngã ba An Lâu đấu tranh yêu cầu địch ghi lại nội dung tấm bia và nghiêm chỉnh chấp hành Hiệp định Giơ-ne-vơ nhưng địch không những không chấp nhận yêu cầu của nhân dân ta mà còn đánh đập, đàn áp nhân dân ta dã man. Cuộc đấu tranh diễn ra hơn 3 giờ đồng hồ, cuối cùng địch cũng phải chấp nhận một phần yêu cầu của ta, chúng trả tự do cho những người bị bắt.

Sau khi gây ra những vụ thảm sát đẫm máu ở Miếu Trắng- Chiên Đàn, ngã ba An Lâu (Tam Lãnh) và nhiều nơi khác trên địa bàn tỉnh; từ tháng 2 đến tháng 5 năm 1955, chính quyền Diệm công khai phát động chiến dịch "tố cộng" tấn công các tổ chức Đảng Cộng sản và phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân ta hòng tiêu diệt cán bộ, đảng viên nằm vùng, tiêu diệt lực lượng cách mạng, tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa cộng sản nhằm tạo uy thế và điều kiện nhanh chóng hình thành bộ máy chính quyền nguỵ cấp cơ sở. Để thực hiện được âm mưu và thủ đoạn của mình, Mỹ- Diệm đã biến nhiều nơi trên địa bàn toàn tỉnh thành nơi bắt giam, tra tấn, thủ tiêu cán bộ, đảng viên của ta. Sau khi khảo sát đặc điểm địa hình khu rừng Khánh Thọ, chúng chọn nơi đây để thực hiện mưu đồ của mình. Giữa năm 1955, dưới sự chỉ huy của Quận trưởng Tam Kỳ là Phan Thiệp- một tên Quốc dân đảng khét tiếng tàn bạo, cùng với một số tên phản động địa phương, địch đưa một tiểu đoàn Bảo An và một bộ phận mật vụ kéo về Khánh Thọ áp đảo dân và lập ra chính quyền khu Tây và bắt đầu quá trình gây tội ác. Tại đây, địch đã dùng những hình thức tra tấn man rợ nhất trong lịch sử loài người để buộc cán bộ, đảng viên và nhân dân ta khai báo, ly khai Đảng. Sau khi tra tấn đến chết, hoặc chưa chết, chúng đưa đến giếng Lạng (giếng bà Kết) và khắp hệ thống hầm hào trong khu rừng chùa Khánh Thọ để chôn xác, phi tang tội ác. Từ năm 1955-1959, tại Khánh Thọ địch đã bắt giam, tra tấn và giết hại hàng ngàn cán bộ, đảng viên và quần chúng trung kiên của ta. Hành động của chúng nhằm huy hiếp tinh thần và ý chí cách mạng, nhưng chúng đã thất bại trước ý chí và lòng kiên trung của cán bộ, đảng viên và chiến sĩ ta, thà chịu sự tra tấn, hành hạ, hủy diệt về cả thể xác lẫn tinh thần và chọn lấy cái chết chứ nhất định không khai báo, không chịu ly khai Đảng. Chính ý chí và lòng kiên trung của những đảng viên cộng sản và quần chúng trung kiên ở Khánh Thọ đã làm cho kẻ thù phải khiếp sợ, chùn bước.

Cuộc đấu tranh tại Miếu Trắng- Chiên Đàn, ngã ba An Lâu bị địch đàn áp dã man và đã có nhiều người hy sinh, nhưng đây là những cuộc đấu tranh chính trị có quy mô lớn đầu tiên của huyện Tam Kỳ (Phú Ninh ngày nay). Cuộc đấu tranh đã thể hiện ý chí, lòng dũng cảm của nhân dân, quyết đấu tranh đến cùng với địch để bảo vệ chân lý, bảo vệ thành quả cách mạng. Ý chí, lòng kiên trung đó còn được thử thách, tôi luyện khi mà địch đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn man rợ nhất trong lịch sử loài người tại rừng Khánh Thọ, nhưng tất cả vẫn không dập tắt được ý chí cách mạng và lòng dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta. Cuộc đấu tranh tại Miếu Trắng- Chiên Đàn, ngã ba An Lâu và Khánh Thọ cùng với phong trào cách mạng trên toàn miền Nam là cơ sở để Trung ương Đảng tổng kết, nhận định tình hình thực tiễn; đó cũng là nguyên nhân dẫn đến việc ra đời Nghị quyết 15 chuyển hướng chiến lược cách mạng trên toàn miền Nam.

Nhân kỷ niệm 75 năm Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh 2-9 là dịp để mỗi người con Phú Ninh nhìn lại chặng đường đã qua; tri ân những cống hiến, những hy sinh, mất mát của cha anh để đổi lấy màu xanh hòa bình hôm nay; nhắc chúng ta, nhất là thế hệ trẻ hãy trân trọng, sống có ý nghĩa, đừng làm hoen ố máu và lửa của quá khứ.

Nguyễn Thị Thùy

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới

Phuninh.gov.vn
Phú Ninh Đất và Người