TỪ DU KÍCH B TRỞ THÀNH "DŨNG SỸ DIỆT XE CƠ GIỚI"

Trước khi trở thành thượng tá công an, Trần Nhật Cân đã có thời gian tham gia du kích B xã Kỳ Thịnh từ năm 1968 và sau đó, ông chính thức vào du kích xã. Với tố chất thông minh, mưu trí và dũng cảm, anh đã lập nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc và được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ làm Xã đội trưởng Kỳ Thịnh năm 1971 cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

image002 copy copy

Ảnh Trần Nhật Cân

Những ngày tháng 3 lịch sử, chúng tôi có dịp đọc lại hồ sơ đề nghị phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân của đồng chí Trần Nhật Cân và nhận thấy có nhiều chi tiết khá thú vị nên đã quyết định dành thời gian gặp gỡ trao đổi với nhân vật đặc biệt này.

Tiếp chúng tôi tại phòng làm việc của Hội Chữ thập đỏ xã Tam Đàn trong cương vị Chủ tịch hội sau khi nghỉ hưu. Qua trao đổi, được biết Trần Nhật Cân còn tên gọi thân thương là Bốn Cân, sinh năm 1954 tại xã Kỳ Thịnh, huyện Bắc Tam Kỳ nay là huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 14 tuổi, khi quê hương bị giặc đánh phá tơi bời, Bốn Cân không có điều kiện tiếp tục học tập, được cách mạng tuyên truyền, giác ngộ và giao nhiệm vụ làm du kích mật (Du kích B). Trần Nhật Cân vui vẻ nhận nhiệm vụ, chỉ trong một thời gian ngắn nhờ khả năng ứng phó và năng lực giao tiếp linh hoạt của cậu thiếu niên tuổi 14, Cân bắt đầu tiếp cận nhiệm vụ cấp trên giao một cách dễ dàng. Nhận thấy Cân hoạt động khá hiệu quả từ những việc như nắm bắt thông tin chính xác từ vùng địch cung cấp cho xã đội du kích đến dẫn đường chỉ lối cho cán bộ, du kích và bộ đội bám địch, diệt địch cũng như thoát hiểm an toàn khi bị địch truy lùng vây ráp; tổ chức quyết định giao nhiệm vụ cho Bốn Cân làm đội trưởng đội du kích B.

Sau cuộc tổng công kích vào tỉnh đường Quảng Tín mùa xuân năm 1968, Mỹ-ngụy điên cuồng đưa quân càn quét ra vùng giải phóng ác liệt hơn, nhất là khu vực Ao Lầy xã Kỳ Thịnh bằng các phương tiện chiến tranh hiện đại như máy bay, máy cày, xe tăng các loại và bắn phá, san ủi lập vành đai trắng, đóng nhiều đồn bốt khắp nơi. Có lẽ bọn chúng cũng đã nhận ra Ao Lầy, Kỳ Thịnh là nơi có vị trí chiến lược lợi hại, nơi cách mạng có thể ém quân, trú quân và là nơi phối hợp lực lượng xuất quân đánh vào tỉnh đường Quảng Tín gần nhất. Suốt năm 1969, vùng đất này chúng đánh phá suốt ngày đêm không ngơi nghỉ làm cho ta ban đầu gặp phải một số khó khăn nhất định. Lợi dụng lúc chúng ta tạm lui vào bí mật để củng cố lực lượng, bọn ngụy quyền phối hợp ngụy quân triển khai xây dựng ấp chiến lược Phú Trạch và hình thành cán bộ khung ấp gồm Ấp trưởng và 2 Ấp phó nhằm để nắm dân và đối phó với ta. Trước hành động nguy hiểm của bọn chúng, cả đội du kích B họp bàn nhau tính kế và phân công từng người đóng vai khác nhau vào ẩn sâu trong vùng chúng kiểm soát nhằm nắm bắt thông tin và quy luật đi lại của bọn ngụy quân, ngụy quyền, cung cấp cho xã đội và tìm cách diệt chúng. Đúng như kế hoạch, sau gần 1 tháng chúng đến thành lập ấp nơi đây đã bị du kích xã Kỳ Thịnh phối hợp bộ đội V12 bí mật ém quân tiêu diệt 5 tên nghĩa quân và tên Ấp trưởng PĐ ngay từ tháng đầu đặt chân đến đây. Trận diệt ác lần này đã củng cố thêm tinh thần, ý chí và niềm tin cho cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trụ bám, đồng thời làm cho tinh thần ngụy quân, ngụy quyền ngày càng thêm dao động.

Gần một năm sau, vào khoảng đầu năm 1971 chúng quyết tâm phối hợp ngụy quân, ngụy quyền củng cố lại ấp Phú Trạch lần thứ 2. Lần này cán bộ khung vẫn 3 người; Ấp trưởng là D, hai ấp phó là C và Q. Rút kinh nghiệm lần này chúng đi, về và làm việc tại đây không theo quy luật mà thường xuyên thay đổi. Có khi chúng lên sớm, làm việc và về ngay; có khi gần trưa chúng mới đến, làm việc qua trưa và về lại Tam Kỳ ngay; có khi chúng lên làm việc trong đồn cùng nghĩa quân mà không xuống dân. Mặc cho địch tìm mọi thủ đoạn đối phó, nhưng "vỏ quýt dày có móng tay nhọn", Bốn Cân nghỉ ra cách tiếp cận tên C ấp phó an ninh để khai thác thông tin. Phương án này nghĩ ra có lý bởi tên C là người thôn Trung Định, có em ruột lấy chồng về gần nhà Cân, đây là cơ hội để tạo mối quan hệ. Sau nhiều lần tiếp cận tạo mối thân quen, một hôm C đặt vấn đề nhờ Cân ra ra thôn Trung Định báo cho ông Liền- Liên gia trưởng huy động dân đúng 12 giờ trưa mai vào nhà ông Tự để họp. Bốn Cân mừng thầm vì ông Liền là bác của Bốn Cân và đây là nguồn tin đặc biệt quý; nhưng Cân giả vờ thoái thác vì cho rằng nắng quá! Ấp phó C cho Cân mấy chục ngàn đồng và động viên Cân thực hiện. Cân nhận lời và truyền đạt lại nội dung C giao cho ông Liền sau đó. Chiều tối cùng ngày, Trần Nhật Cân trực tiếp gặp Xã đội trưởng Huỳnh Thanh Hải trao đổi thông tin và cùng bàn thảo kế hoạch hành động. Sau khi thống nhất, Huỳnh Thanh Hải chuẩn bị hai du kích xã cải trang lính biệt lập mang theo vũ khí và 11 giờ trưa hôm sau có tại điểm X cách nhà ông Tự 100 mét; Bốn Cân cùng 2 du kích B đóng vai lẫn vào người dân đi họp, tiếp cận và hiệp đồng tác chiến với 2 du kích tại điểm X trước khi vào nhà ông Tự. Khi dân đã đến đông và có đủ 3 tên cán bộ ấp ngồi vào họp thì 1 du kích B bí mật ra ngoài truyền tín hiệu cho 2 du kích cải trang lính biệt lập cùng vào dự họp.

Kịch bản khá suôn sẻ và khi thấy có "lính biệt lập xuất hiện", bọn chúng có vẻ an tâm tiếp tục chủ trì cuộc họp và hứng khởi lên giọng truyền đạt thông tin với người dân... Bất ngờ, một phát đạn nổ xé tan bầu không khí yên tỉnh và tên Ấp trưởng D gục đầu xuống bàn, dân chưa kịp định thần thì những phát tiếp theo làm ngã gục tên Q. Lúc này nhân dân hoảng loạn và tên C lợi dụng đám đông trốn chạy về hướng đồn lính thoát chết trong gang tấc.

Sau trận này, tổ chức thấy để Cân ở lại du kích B sẽ bại lộ vì tên C Ấp phó còn sống sẽ khai báo mọi điều. Tổ chức quyết định điều Cân cùng 14 du kích mật khác, trong đó Bốn Cân và 6 người về xã đội; 8 người kia bổ sung cho V12 Bắc Tam Kỳ. Từ đây, ấp Phú Trạch vĩnh viễn xóa sổ. Trần Nhật Cân cho biết thêm, trong thời gian làm du kích, có 2 lần anh đánh xe cơ giới địch. Một lần mật phục bắn cháy 1 chiếc xe GMC đang chuyển quân trang, quân dụng cho lính ngụy. Một lần cải trang thiếu niên cùng đồng đội lẫn vào trò chuyện với lái xe, đặt thuốc nổ và kíp hẹn giờ vào gầm một xe tăng Mỹ trong khi lái xe chủ quan, thiếu quan sát. Năm 1973, trong Đại hội Du kích chiến tranh tại Phước Hà anh được Tỉnh đội khen tặng Huy hiệu "Dũng sĩ diệt xe cơ giới".

Những trận diệt ác và 2 lần diệt xe cơ giới, Trần Nhật Cân xem là những chiến công thầm lặng. Tuy nhiên, kết quả của những hành động đó có sức lan tỏa rất lớn trong thời kỳ cách mạng phát động cao trào "tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt"; thật đáng khâm phục và tự hào về lòng dũng cảm của anh. Những phút giây làm nên lịch sử bắt nguồn từ những phẩm chất anh hùng và Trần Nhật Cân - người chiến sĩ quả cảm năm xưa thật xứng đáng để tôn vinh, nêu gương./.

Trương Thành

Phuninh.gov.vn
Phú Ninh Đất và Người