KỶ NIỆM 45 NĂM GIẢI PHÓNG HUYỆN PHÚ NINH, TỈNH QUẢNG NAM 24/3 (1975-2020)

Cách đây 45 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, quân và dân huyện Bắc Tam Kỳ (nay là huyện Phú Ninh và thành phố Tam Kỳ) đã tiến hành cuộc tiến công và nổi dậy giải phóng quê hương, góp phần cùng cả nước làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước; thực hiện ước nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu: Dù có đốt cháy cả dãy Trường Sơn hay tát cạn Biển Đông cũng phải giành cho được độc lập dân tộc, non sông thu về một mối, Bắc Nam sum họp một nhà.

Thượng tuần tháng 2 năm 1974, Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ VII, được tiến hành tại thôn 5 xã Kỳ Phước. Đại hội kiểm điểm một năm lãnh đạo, chỉ đạo quân và dân trong huyện xây dựng và bảo vệ vùng giải phóng, đấu tranh đòi địch thi hành Hiệp định Paris; những thành tựu đã đạt được và những khuyết điểm, yếu kém cần khắc phục. Đại hội khẳng định, quyết tâm thực hiện tốt Nghị quyết của Tỉnh ủy, kiên quyết đánh bại bình định lấn chiếm của địch, xây dựng chính quyền và các đoàn thể vững mạnh, tích cực đưa dân về vùng giải phóng, mở rộng quyền làm chủ trong vùng địch kiểm soát. Đại hội bầu Ban Chấp hành Đảng bộ huyện nhiệm kỳ VII gồm 17 đồng chí; đồng chí Lương Văn Hận được bầu làm Bí thư; hai đồng chí Nguyễn Huy Hùng và Lê Đức Dũng làm Phó Bí thư.

Trên mặt trận quân sự, ta đánh địch ở nhiều nơi: phía Nam đường Tam Kỳ- Tiên Phước, C42 của huyện tập kích địch dã ngoại ở Đồng Lớn, phía tây chợ Cây Sanh, diệt một tiểu đội bảo an; sau đó đánh đồn Dương Nhọn diệt trung đội bảo an, 22 tên, thu 03 súng. Du kích Kỳ Long, Kỳ Ngọc, Kỳ Thịnh, Kỳ Nghĩa, Kỳ Thọ liên tục đánh nhỏ lẻ, gây tiếng nổ ở nhiều nơi. Công binh của huyện và du kích xã Kỳ An triển khai lực lượng vây đồn Rừng Chò lần thứ hai. Địch ở Rừng Chò bị bao vây nhiều ngày hốt hoảng tháo chạy nhưng các đơn vị chiến đấu kiên cường, diệt hàng chục tên, giữ vững trận địa. Cùng với đó, công tác binh địch vận được chú trọng, ta thường xuyên dùng loa gọi vào đồn địch cảnh cáo chúng vi phạm Hiệp định Paris. Dùng thư của tù hàng binh gởi cho bọn chỉ huy và đồng bọn của chúng, vạch trần âm mưu thủ đoạn nham hiểm của địch. Trong đợt hoạt đồng này các cơ quan binh địch vận của huyện đã rải hơn 10.000 tờ truyền đơn, dán hàng trăm áp phích về các điều khoản của Hiệp định Paris ở các khu vực Gò Miên, thôn 1, 3, 4 xã Kỳ Thịnh; cổng đồn 30, Mỹ Tây, Khánh Hội xã Kỳ Nghĩa; Cẩm Khê, Cốc Rạng, Cẩm Hòa xã Kỳ An; xóm Phán Trạch, Núi Thị, Thạnh Đức xã Kỳ Quý.

image002 copy copy copy copy copy copy copy copy copy copy copy copy copy

Lá cờ cách mạng tung bay trong chiến thắng Ao Lầy (Kỳ Thịnh), đầu năm 1973

Đến giữa năm 1974, tình hình Bắc Tam Kỳ đã có bước chuyển biến tích cực. Trong chiến dịch xuân 1975, tỉnh chỉ đạo huyện Bắc Tam Kỳ sử dụng đại bộ phận cán bộ các ban, ngành, đoàn thể và đại đội V12 xuống vùng Đông. Phối hợp với bộ đội tỉnh đánh tiêu diệt hệ thống chốt điểm, khu dồn, ấp chiến lược, mở ra vùng giải phóng liên hoàn từ đông Thăng Bình đến đông Tam Kỳ. Giành dân, giành quyền làm chủ, hỗ trợ quần chúng nổi dậy giành chính quyền. Xây dựng, phát triển thôn xã chiến đấu, đưa chiến tranh áp sát thị xã Tam Kỳ ở phía đông.

Ngày 10 tháng 3 năm 1975, chiến dịch Tổng tấn công và nổi dậy Xuân 1975 bắt đầu bằng trận đánh vào thị xã Buôn Mê Thuột. Phối hợp với chiến trường Tây Nguyên, quân ta đồng loạt nổ súng tiến công chi khu quân sự quận lỵ Tiên Phước- Phước Lâm; cắt trục đường Tam Kỳ - Tiên Phước tại Suối Đá xã Kỳ Ngọc. 16 giờ ngày 10 tháng 3, quân ta hoàn toàn làm chủ các mục tiêu đã định, tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ quân địch ở đây. Ngày 11 tháng 3 năm 1975, Trung đoàn 5, Sư đoàn 2 ngụy, Liên đoàn 12 biệt động quân và 03 tiểu đoàn bảo an, 02 chi đoàn xe bọc thép từ các nơi tập trung về Bắc Tam Kỳ chuẩn bị giải tỏa huyện Tiên Phước. Địch chia thành hai hướng: một hướng theo đường Kỳ Lý lên Cẩm Khê, Dương Côn; một hướng theo đường 616 lên Dương Leo, Dãy Thám.

Đêm 18 tháng 3 năm 1975, C42 của huyện và du kích các xã Kỳ Thịnh, Kỳ An, Kỳ Phước, Kỳ Nghĩa, Kỳ Long..., đột nhập vào các khu dồn, ấp chiến lược truy lùng bọn ngụy quân, ngụy quyền ác ôn, phát động quần chúng; đồng thời, dẫn đường và phối hợp với các đơn vị bộ đội chủ lực chiến đấu theo yêu cầu nhiệm vụ. Cùng đêm, cán bộ dân chính đảng của huyện, huyện đội, Đại đội V12, đội công tác, du kích các xã Kỳ Anh Đông, Kỳ Anh Tây, Kỳ Phú và Tiểu đoàn 72 của tỉnh xuống vùng Đông. Trên đường hành quân bị địch phục kích, nhưng bộ đội đánh trả quyết liệt, buộc địch phải tháo chạy. Ta hoạt động mạnh tại vùng Đông, địch sử dụng một tiểu đoàn của Trung đoàn 56, Sư đoàn 3 xuống giải tỏa, nhưng V12 đã chặn đánh, bắn cháy xe tăng, diệt hàng chục tên địch, buộc chúng phải tháo lui lên quốc lộ 1A.

Từ ngày 17 đến ngày 21 tháng 3, thực hiện ý định phá vỡ tuyến phòng ngự lâm thời của địch, các đơn vị chủ lực quân Khu tiến công tiêu diệt 05 đại đội biệt động quân ngụy tại khu vực Dương Côn, Núi Vũ, Trà Vu. Đêm 20 rạng 21 tháng 3, V12 đánh hội đồng xã Kỳ Anh, địch từ đồn 40 nống ra phản kích tại thôn Ngọc Mỹ; bộ đội, du kích xã trụ bám chiến đấu từ 7 giờ sáng đến 11 giờ trưa, diệt hàng chục tên địch, bảo vệ vững chắc địa bàn mới mở ra. Đêm 21 rạng ngày 22 tháng 3, ta đồng loạt tấn công các đồn 40, Nổng Thị, đến 11 giờ ngày 22 tháng 3, ta giải phóng hoàn toàn xã Kỳ Anh Tây, mở rộng vùng giải phóng phía đông thị xã. Ngày 21 tháng 3, ta diệt gọn một tiểu đoàn của trung đoàn 5 ngụy tại thôn Kỳ Tân xã Kỳ Long. Đến trưa ngày 21 tháng 3, tuyến phòng ngự của địch ở đông Suối Đá bị phá vỡ. Trung đoàn 5 bị đánh quỵ, liên đoàn 12 biệt động quân bị diệt 01 tiểu đoàn.

Để củng cố thế trận đang bị nguy ngập, chiều ngày 21 tháng 3, địch điều Trung đoàn 4 ở Chu Lai ra phía tây thị xã Tam Kỳ. Tổ chức lập tuyến phòng ngự mới, từ Chóp Chài ra Trà Gó đến Cốc Rạng, Cẩm Khê.., âm mưu của chúng là tập trung nhiều lực lượng hòng tạo ra mật độ dày, có chiều sâu để tăng thêm sức đề kháng cho tỉnh đường Quảng Tín.

Đêm 23 tháng 3, các đơn vị ở phía tây thị xã hành quân chiếm lĩnh mục tiêu, đường xa, pháo địch bắn cầm canh trên các trục hành lang. C42 của huyện và đội công tác, du kích các xã Kỳ Mỹ, Kỳ An, Kỳ Thịnh..., dẫn các đơn vị bộ đội chủ lực luồn lách qua tuyến phòng ngự lâm thời của địch, đưa đội hình vào đúng các vị trí qui định.

5 giờ 15 phút ngày 24 tháng 3 năm 1975, pháo binh của hai trung đoàn 368, 572 và pháo đi cùng của các đơn vị đồng loạt bắn phá các mục tiêu bên trong thị xã, Núi Lân, Khánh Thọ, Cẩm Khê. 5 giờ 25 phút, tất cả các cánh quân của ta đồng loạt xông lên đánh vào tuyến phòng ngự lâm thời của địch ở phía Tây thị xã. Trung đoàn 38 tiến công tuyến phòng ngự của hai tiểu đoàn biệt động quân 37 và 39 ở Trà Gó đến Cốc Rạng, Cẩm Khê, khiến địch không kịp trở tay. Sau 01 giờ 30 phút chiến đấu, ta đánh chiếm Cẩm Khê, tiếp tục phát triển xuống Kỳ Mỹ, Kỳ Thịnh. C42 của huyện và cán bộ, đội công tác các xã trực tiếp chiến đấu cùng bộ đội chủ lực, đánh chiếm Núi Lân, cốc Bà Tỏ, sau đó phát động quần chúng nhân dân nổi dậy giải phóng quê hương.

Thế trận của địch bị phá vỡ, 06 tiểu đoàn chủ lực bị tiêu diệt hoặc bị đánh tan rã, tuyến ngăn chặn cuối cùng bảo vệ thị xã bị đập tan. Bọn ngụy quyền tỉnh Quảng Tín và sở chỉ huy lâm thời Sư đoàn 2 ngụy ra lệnh đốt giấy tờ tháo chạy. Các cánh quân của ta đẩy nhanh tốc độ tiến công giải phóng thị xã Tam Kỳ. 11 giờ huyện Bắc Tam Kỳ hoàn toàn được giải phóng.

Sau 10 ngày đêm, Đảng bộ, quân và dân huyện Bắc Tam Kỳ đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị bộ đội chủ lực của quân khu, tỉnh, chiến đấu liên tục đập tan hệ thống căn cứ quân sự, đồn bót, ấp chiến lược dày đặc của địch giải phóng hoàn toàn địa bàn huyện. Toàn bộ ngụy quân, ngụy quyền đã bị tiêu diệt, bị bắt sống và tan rã tháo chạy tán loạn. Ta thu toàn bộ vũ khí trang bị, thiết bị chiến trường. 35 ngàn dân bị địch tập trung vào các khu dồn được giải phóng. Đây là thời điểm lịch sử đánh dấu một mốc son chói lọi của Đảng bộ, quân và dân huyện nhà trong suốt 21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Từ đây, nhân dân thực sự làm chủ quê hương, tiếp tục động viên sức người, sức của cho nhiệm vụ giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc.

image004 copy copy copy copy

Lễ kỷ niệm lần thứ 10 ngày giải phóng Tam Kỳ 24.3 (1975-1985)

Ngày 24 tháng 3 ghi vào lịch sử của huyện Bắc Tam Kỳ một trang chói lọi nhất, vẻ vang nhất. Một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần bất khuất. Là khúc bi hùng tuyệt vời về đức hy sinh cao cả, ý chí cách mạng kiên cường của quân và dân ta. Kỷ niệm 45 năm giải phóng quê hương là dịp cùng nhau ôn lại quá khứ, tri ân công đức của các thế hệ đi trước, tưởng nhớ sự hy sinh vì nghĩa lớn của những anh hùng liệt sỹ, của đồng bào, đồng chí. Mỗi chúng ta có quyền tự hào về Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, dân tộc anh hùng. Mỗi chúng ta có quyền tự hào về quê hương Phú Ninh giàu truyền thống văn hóa và yêu nước, từng lập những chiến công đầu đánh giặc.

BBT

Phuninh.gov.vn
Phú Ninh Đất và Người