Kỷ niệm 44 năm giải phóng huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam 24/3 (1975-2019)

Cách đây 44 năm, vào lúc 11 giờ ngày 24 tháng 3 năm 1975 huyện bắc Tam Kỳ hoàn toàn được giải phóng. Đây là thời điểm lịch sử đánh dấu một mốc son chói lọi của Đảng bộ, quân và dân huyện nhà trong suốt 21 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Từ đây, nhân dân thực sự làm chủ quê hương, tiếp tục động viên sức người, sức của cho nhiệm vụ giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Giải phóng huyện Bắc Tam Kỳ - địa bàn quyết định giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Nam.

Thực hiện sự chỉ đạo của trên, trong tháng 1 và 2 năm 1975, ta duy trì hoạt động thường xuyên vào các khu dồn dân, ấp chiến lược, phát động quần chúng và thu mua lương thực, thực phẩm. Trong chiến dịch xuân 1975, tỉnh chỉ đạo huyện Bắc Tam Kỳ sử dụng đại bộ phận cán bộ các ban, ngành, đoàn thể và đại đội V12 xuống các vùng Đông, phối hợp với bộ đội tỉnh đánh tiêu diệt hệ thống chốt điểm, khu dồn, ấp chiến lược, mở ra vùng giải phóng liên hoàn từ đông Thăng Bình đến đông Tam Kỳ. Giành dân, giành quyền làm chủ, hỗ trợ quân chúng nổi dậy giành chính quyền. Xây dựng, phát triển thôn xã chiến đấu, đưa chiến tranh áp sát thị xã Tam Kỳ ở phía đông.

Ngày 10 tháng 3 năm 1975, chiến dịch Tổng tấn công và nổi dậy Xuân 1975 bắt đầu trận đánh vào thị xã Buôn Mê Thuộc. Phối hợp với chiến trường Tây Nguyên, quân ta đồng loạt nổ súng tiến công chi khu quân sự quận lỵ Tiên Phước – Phước Lâm; cắt trục đường Tam Kỳ - Tiên Phước tại Suối Đá Kỳ Ngọc. 16 giờ ngày 10 tháng 3, quân ta hoàn toàn làm chủ các mục tiêu đã định, tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ quân địch ở đây. Truy bắt, gọi hàng hơn 3.000 tên ngụy quân, ngụy quyền, giải phóng một khu vực rộng lớn với 21.000 dân, địch phải điều quân các nơi về đối phó.

Ngày 11 tháng 3 năm 1975, Trung đoàn 5, Sư đoàn 2 ngụy, Liên đoàn 12 biệt động quân và 3 tiểu đoàn bảo an, 2 chi đoàn xe bọc thép từ các nơi tập trung về Bắc Tam Kỳ chuẩn bị tiến đánh huyện Tiên Phước. Địch chia thành 2 hướng: một theo đường Kỳ Lý lên Cẩm Khê, Dương Côn; một theo đường 616 lên Dương Leo, Dãy Thám.

Theo kế hoạch, ngày 14 tháng 3 năm 1975, các đơn vị của tỉnh nổ súng tiêu diệt một số cứ điểm, giải phóng 3 xã phía tây huyện Thăng Bình. Đêm ngày 18 tháng 3 năm 1975, C42 và du kích các xã Kỳ Thịnh, Kỳ An, Kỳ Phước, Kỳ Nghĩa, Kỳ Long..., đột nhập vào các khu đồn, ấp chiến lược truy lùng bọn ngụy quân, ngụy quyền ác ôn, phát động quần chúng nổi dậy; đồng thời, dẫn đường và phối hợp với các đơn vị bộ đội chủ lực chiến đấu theo yêu cầu nhiệm vụ. Cùng đêm, cán bộ dân chính đảng của huyện, huyện đội, Đại đội V12, đội công tác, du kích các xã Kỳ Anh Đông, Kỳ Anh Tây, Kỳ Phú và Tiểu đoàn 72 của tỉnh xuống vùng Đông. Trên đường hành quân bị địch phục kích ta hy sinh 2 đồng chí và bị bắt 1 đồng chí; bộ đội đánh trả quyết liệt, buộc địch phải tháo chạy. Ta hoạt động mạnh tại vùng Đông, địch sử dụng một tiểu đoàn của Trung đoàn 56, Sư đoàn 3 xuống giải tỏa, V12 chặn đánh, bắn cháy 2 xe tăng, diệt hàng chục tên địch, buộc chúng phải tháo lui lên quốc lộ 1A.

kythinh

Đội du kích xã Kỳ Thịnh - Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Đêm 20 rạng sáng ngày 21 tháng 3 năm 1975, V12 đánh hội đồng xã Kỳ Anh, địch từ đồn 40 nống ra phản kích tại thôn Ngọc Mỹ; bộ đội, du kích xã trụ bám chiến đấu từ 7 giờ sáng đến 11 giờ trưa, diệt hàng chục tên địch, bảo vệ vững chắc địa bàn mới mở ra. Trong ngày 21 tháng 3, địch bắn hàng trăm quả đạn pháo vào các trận địa bộ đội, du kích đang chiếm giữ tại hai thôn Thạch Tân, Vĩnh Bình. Đêm 21 rạng ngày 22 tháng 3,. Ta đồng loạt tấn công các đồn 40, Nỗng Thị, đến 11 giờ ngày 22 tháng 3, ta giải phóng hoàn toàn xã Kỳ Anh Tây, mở rộng vùng giải phóng phái đông thị xã.

Ở phía tây của huyện, địch không đủ lực lượng thực hiện ý định phản kích chiếm lại Tiên Phước – Phước Lâm phải chuyển sang phòng ngự các điểm cao Dãy Thám, Dương Huê, Núi Thị, Hố Bạch... nhằm ngăn chặn ta tiến công thị xã Tam Kỳ.

Từ ngày 17 đến ngày 21 tháng 3, thực hiện chủ trương phá vỡ tuyến phòng ngự lâm thời của địch, các đơn vị của Sư đoàn 2 chủ lực quân khu tiến công tiêu diệt 5 đại đội biệt động quân ngụy tại khu vực Dương Côn, Núi Vũ, Trà Vu. Ngày 21 tháng 3, ta diệt gọn một tiểu đoàn của trung đoàn 5 ngụy tại thôn Kỳ Tân xã Kỳ Long. Đến trưa ngày 21 tháng 3, tuyến phòng ngự của địch ở đông Suối Đá bị phá vỡ. Trung đoàn 5 bị đánh quỵ, liên đoàn 12 biệt động quân bị diệt 1 tiểu đoàn. Để củng cố thế trận đang bị nguy ngập, chiều ngày 21 tháng 3, địch điều Trung đoàn 4 ở Chu Lai ra phía Tây thị xã Tam Kỳ. Tổ chức lập tuyến phòng ngự mới, từ Chóp Chài ra Trà Gó đến Cốc Rạng, Cẩm Khê..., âm mưu của chúng là tập trung nhiều lực lượng nòng cốt tạo ra mật độ dày, có chiều sâu để tặng thêm sức đề kháng cho tỉnh đường Quảng Tín.

Khu ủy – Bộ Tư lệnh Quân khu quyết tâm giải phóng các tỉnh đồng bằng trong thời gian ngắn nhất, mục tiêu trước mắt là thị xã Tam Kỳ và thành phố Đà Nẵng. Các đơn vị tham chiến ở phía tây Tam Kỳ khẩn trương hoàn thành các mặt công tác chuẩn bị, sẵn sáng tiêu diệt Trung đoàn 4, Sư đoàn 2 ngụy và liên đoàn 12 biệt động quân. Đêm 22 tháng 3, quân khu ra lệnh cho các tiểu đoàn của tỉnh đang chiến đấu ở vùng Đông Thăng Bình, gấp rút tổ chức cho bộ đội vào đông thị xã Tam Kỳ. Đêm 23 tháng 3, Tiểu đoàn 72 đánh chiếm cầu Kỳ Phú, Đại đội 19 công binh của tỉnh dùng 70kg thuốc nổ đánh sập cầu. V12 và đại đội 2, Tiểu đoàn 72 đánh chiếm Núi Cấm, thu 3 khẩu pháo 155mm, 4 khẩu pháo 105mm, 3 xe GMC, 1 xe zéep, 2 máy PRC25. Tiểu đoàn 70 giải phóng Kỳ Anh Đông, phát triển vào giải phóng xã Kỳ Trung. Các đơn vị xây dựng trận địa thực hành bao vây thị xã Tam Kỳ ở hướng Đông. Trong ngày 23 tháng 3, hàng trăm tên lính biệt lập mang vũ khí ra đầu hàng.

Đêm 23 tháng 3, các đơn vị ở phía tây thị xã hành quân chiếm lĩnh mục tiêu, đường xa, pháo địch bắn cầm canh trên các trục hành lang. C42, đội công tác, du kích các xã Kỳ Mỹ, Kỳ An, Kỳ Thịnh... dẫn các đơn vị bộ đội chủ lực luồn lách quan tuyến phòng ngự lâm thời của địch, đưa đội hình vào đúng các vị trí quy định.

5 giờ 15 phút ngày 24 tháng 3 năm 1975, pháo binh của 2 trung đoàn 368, 572 và phải đi cùng của các đơn vị đồng loạt bắn phá các mục tiêu bên trong thị xã, Núi Lân, Khánh Thọ, Cẩm Khê. 5 giờ 25 phút, tất cả các cánh quân của ta đồng loạt xông lên đánh vào tuyến phòng ngự lâm thời của địch ở phía tây thị xã. Trung đoàn 38 tiến công đánh tuyến phòng ngự của 2 tiểu đoàn biệt động quân 37 và 39 ở Trà Gó đến Cốc Rạng, Cẩm Khê, khiến địch không kịp trở tay. Sau 1 giờ 30 phút chiến đấu, ta đánh chiếm Cẩm Khê, tiếp tục phát triển xuống Kỳ Mỹ, Kỳ Thịnh. C42 và cán bộ, đội công tác của xã trực tiếp chiến đấu cùng bộ đội chủ lực, đánh chiếm Núi Lân, cốc Bà Tỏ, sau đó phát động quần chúng nhân dân nổi dậy giải phóng quê hương.

Thế trận của địch bị phá vỡ, 6 tiểu đoàn chủ lực bị tiêu diệt và bị đánh tan rã, tuyến ngăn chặn cuối cùng bảo vệ thị xã bị đập tan. Bọn ngụy quyền tỉnh Quảng Tín và sở chỉ huy lâm thời Sư đoàn 2 ngụy ra lệnh đốt giấy tờ tháo chạy. Các cánh quân của ta đẩy nhanh tốc độ tiến công giải phóng thị xã Tam Kỳ. 11 giờ ngày 24 tháng 3 năm 1975 huyện bắc Tam Kỳ hoàn toàn được giải phóng.

Quân đội ta tiến vào giải phóngTam Kỳ ngày 24.3.1975

Hình: Quân đội ta tiến vào giải phóng Tam Kỳ, ngày 24.3.1975

Sau 10 ngày đêm, Đảng bộ, quân và dân huyện Bắc Tam Kỳ đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị bộ đội chủ lực của quân khu, tỉnh, chiến đấu liên tục đập tan hệ thống căn cứ quân sự, đồn bốt, ấp chiến lược dày đặc của địch giải phóng hoàn toàn địa bàn huyện. Toàn bộ quỵ quân, ngụy quyền đã bị tiêu diệt, bị bắt sống và tan rã tháo chạy tán loạn. Ta thu toàn bộ vũ khí trang bị, thiết bị chiến trường. 35.000 dân bị địch tập trung vào các khu dồn được giải phóng. Đây là thời điểm lịch sử đánh dấu một mốc son chói lọi của Đảng bộ, quân và dân huyện nhà trong suốt 21 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Từ đây, nhân dân thực sự làm chủ quê hương, tiếp tục động viên sức người, sức của cho nhiệm vụ giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Ngày 29 tháng 3 năm 1975, quân ta đồng loạt tiến công giải phóng thành phố Đà Nẵng. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc thắng lợi, thành phố Sài Gòn, sào huyệt cuối cùng của Mỹ - ngụy được giải phóng. Lá cờ quyết chiến quyết thắng của Đảng và dân tộc ta được cắm nóc Dinh Độc Lập.

BBT

Tin mới

Các tin khác