bannergis

NHỮNG NGÀY THÁNG 3 LỊCH SỬ 43 NĂM TRƯỚC

Sau khi địch thất thủ ở cứ điểm 211 Tiên Phước, sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975, Trung đoàn 31 phối hợp với bộ đội địa phương và dân quân du kích triển khai đội hình nhanh chóng đánh thẳng vào trung tâm quận lỵ. Lúc này địch lợi dụng địa hình địa vật, dùng phi, pháo phản kích lại các đơn vị của ta một cách quyết liệt, nhưng không lâu sau đó Tiểu đoàn bộ binh 7 thần tốc đánh trực diện vào trung tâm quận lỵ, kết hợp Tiểu đoàn bộ binh 9 từ hướng đông và Tiểu đoàn bộ binh 8 từ hướng bắc đánh vào gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề. Đến 16 giờ Trung đoàn 31 và các đơn vị phối hợp đã giải phóng hoàn toàn chi khu quận lỵ Tiên Phước. Sau khi thất thủ Tiên Phước, địch điều Trung đoàn 5 sư 2, Trung đoàn 2 sư 3, các Tiểu đoàn bảo an, liên đoàn biệt động 12 và chi đoàn thiết giáp vào các xã phía tây Tam Kỳ chuẩn bị hành quân tái chiếm Tiên Phước.

Diễn biến chiến dịch của ta

Âm mưu tái chiếm quận lỵ Tiên Phước của địch đã bị các đơn vị bộ đội địa phương tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi kìm chân và đánh tiêu hao. Trung đoàn 31 nhanh chóng phối hợp với các đơn vị bạn triển khai đội hình tiến xuống giải phóng Thị Xã Tam Kỳ. Ngày 21 tháng 3 các chiến sỹ của ta đánh chiếm điểm cao Dương Huê, Kỳ Long và sau đó triển khai đội hình đánh xuống khu vực chợ Cây Sanh. Tại đây địch phản kích quyết liệt. Lúc này Tiểu đoàn 7 phải tăng cường thêm 2 Đại đội và hỏa lực mạnh DKZ diệt xe tăng, quân ta tiến công áp đảo địch liên tục. Mặc dù chỉ huy địch gào thét binh sỹ họ quyết tâm chống đỡ, nhưng cuối cùng tuyến phòng ngự của địch phía tây nam Tam Kỳ cũng bị phá vỡ vào buổi trưa cùng ngày.

Trong các ngày 22 và 23 tháng 3 năm 1975, mặc dù cánh cửa phía tây nam đã mở nhưng quân ta chưa vội đánh thẳng vào nội ô Thị Xã Tam Kỳ, mà theo chỉ đạo của Quân khu là phải có sự hiệp đồng tác chiến chặt chẽ, không được chủ quan nóng vội. Lúc này theo chỉ đạo của Quân khu, từ Khánh Thọ, Kỳ Nghĩa qua Ao lầy, Kỳ Thịnh, đến Kỳ An, Kỳ Mỹ để cho bộ đội huyện và du kích cơ động đánh tiêu hao cầm chân địch. Trung đoàn 1(Trung đoàn Ba Gia) và Trung đoàn 31 phối hợp các đơn vị Bắc Tam Kỳ và Thị Xã Tam Kỳ chuẩn bị đánh địch theo 2 hướng tây bắc và tây nam có đơn vị xe tăng chi viện. Tiểu đoàn 70 và 72 của tỉnh Quảng Nam phối hợp bộ đội huyện và du kích các xã, cơ động đánh địch giải phóng vùng đông từ Bình Triều vào các xã Kỳ Anh, Kỳ Phú chờ lệnh khai hỏa đánh vào nội ô Thị xã.

Đêm trước 24 tháng 3 năm 1975

Đồng chí Dương Thanh Xuân nguyên là Bí thư huyện ủy Phú Ninh, đội công tác Thị xã Tam Kỳ lúc ấy kể rằng, chiều 23/3 được sự phân công của cấp trên, đồng chí dẫn một tiểu đoàn quân chủ lực thuộc Trung đoàn 1 của ta từ Kỳ Trà xuống làng Trường Cửu, vượt sông Phú Ninh ra cầu Bà Ngôn. Tại đây bí mật đưa đội hình đi giữa cánh đồng Sim một bên là Gò Trời một bên là Ngọc Thọ, sân bay Kỳ Nghĩa, vượt đường 616 rẻ phải về phía cầu Bà Đâu bắt đầu lót quân cho đến ngã ba Trường Xuân. Công việc hoàn thành trước 4 giờ 30 phút sáng hôm sau 24/3. Đến 5 giờ 30 theo lệnh chỉ huy, quân ta xuất quân theo hướng ngược lên phía sân bay Kỳ Nghĩa, đánh vào mục tiêu chi đoàn tăng thiết giáp và tiểu đoàn bộ binh của địch trước cổng sân bay. Chưa đầy 30 phút, quân ta đã tiếp cận mục tiêu, nhưng địch phát hiện và chủ động nổ súng trước, ban đầu ta phản ứng còn chậm chạp, nhưng ít phút sau đó chúng ta củng cố xong đội hình và nổ súng phản kích lại phía địch ngày càng quyết liệt. Nhờ dựa vào địa hình địa vật, nhất là tường nhà dân, quân ta luồn lách nhanh chóng áp sát địch, và khi trời sáng tỏ cũng là lúc B40, B41, DKZ của ta chủ động liên tục bắn vào đội hình địch. Hai bên giằng co, quần lộn hơn một tiếng đồng hồ tại đây. Phần lớn xe, pháo địch bị hư hỏng, cháy nổ, nhiều lính địch bị tiêu diệt tại chỗ, nhưng địch vẫn ngoan cố chống trả quyết liệt. Đến khi có tiếng xe tăng của ta gầm rú mỗi lúc một gần hơn, từ hướng đèo Tư Yên tiến xuống. Lúc này địch hoảng loạn bỏ xe, vứt ba lô, súng đạn, cùng bọn lính bảo an ở sân bay Kỳ Nghĩa tháo chạy theo 2 hướng, phần đông chạy ra cánh đồng Sim lên kênh Ba Kỳ theo hướng về tỉnh đường Quảng Tín, phần còn lại chạy về phía làng Bình Hòa vượt sông Tam Kỳ để thoát thân. Quân ta làm chủ khu vực rộng lớn từ sân bay Kỳ Nghĩa, kéo dài đến ngã ba Trường Xuân.

kythinh

Cùng thời gian này cả hành lang phía tây và phía đông quân ta phối hợp nhịp nhàng đồng loạt nổ súng, từ pháo lớn đến pháo cối bắn liên tục vào trung tâm đầu nảo địch ở Thị xã. Sau đó là bộ binh các đơn vị Trung đoàn 31, Trung đoàn Ba Gia có xe tăng đi kèm cùng các đơn vị địa phương từ hướng tây nam và tây bắc đánh thiệt hại nặng Trung đoàn 5, Trung đoàn 2, liên đoàn Biệt động 12 và nhiều đại đội bảo an, nghĩa quân của địch án ngữ cánh tây Thị xã. Từ vùng đông các Tiểu đoàn 70,72 bộ đội tỉnh phối hợp bộ đội huyện, thị và du kích, sau khi đánh tan rã các đội hình của địch, nhất là các đại đội lính biệt lập. Phá sập cầu Kỳ Phú trong đêm nhằm cắt đứt đường rút quân của địch về hướng đông và đưa đội hình của ta áp đầu cầu phía tây chờ lệnh đánh vào nội ô Thị xã.

Sau hơn 4 giờ phối hợp chiến đấu ngoan cường của quân đội ta, địch mất dần khả năng chống đỡ và bắt đầu hoảng loạn, đội hình tan rã, chỉ huy địch ra lệnh đốt tài liệu và tháo chạy theo hướng Đà Nẵng. Thừa thắng xông lên, các cánh quân của ta từ 3 hướng đồng loạt tiến công vào nội ô, phối hợp nhanh chóng với các lực lượng biệt động thành, các đội công tác của Thị xã, chiếm giữ các công sở trọng yếu như Ty cảnh sát, Đài phát thanh, Nhà máy điện, các cơ quan quân sự và hành chính địch, đồng thời mở cửa nhà lao, nơi địch giam giữ tra tấn cán bộ, chiến sĩ và đồng bào của ta. Đúng 10 giờ 30 phút ngày 24/3/1975, hướng tiến công phía tây bắc của Trung đoàn 31 quân chủ lực của ta đánh chiếm tỉnh đường Quảng Tín, và làm chủ hoàn toàn Thị xã Tam Kỳ trong niềm vui thắng lợi.

43 năm qua, từ ngày giải phóng hoàn toàn Thị xã Tam Kỳ, huyện Phú Ninh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta bắt đầu xây dựng lại cuộc sống ấm no hạnh phúc, bộ mặt đô thị của thành phố trẻ và huyện nông thôn mới đổi thay nhanh chóng, ngày càng khởi sắc, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng nâng lên./.

Trương Thành

Phuninh.gov.vn
Trang vàng quảng bá Huyện Phú Ninh